ukraińcy co to znaczy

Czy przydatne?

Definicja Ukraińcy

Co to znaczy: → naród Ukrainy (36,5 mln osób), przy czym kolejne 7 mln U. zamieszkuje w innych krajach wchodzących w przeszłości w skład Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Duże skupiska ludność pochodzenia ukraińskiego w wyniku migracji powstały w Kanadzie i USA. U., po kilkudziesięciu latach intensywnej ateizacji, powracają do cerkwii prawosławnej, w zach. części kraju duży udział mają unici, nieco mniejszy → katolicy. Ukraina, czyli ziemia na pograniczu (między imperium rosyjskim na płn.wsch. a osmańskim na płd. oraz Polską na zach.) przechodziła burzliwe dzieje polityczne, nie zaznając na dłużej własnej państwowości. Podział między otaczające ją mocarstwa odbił się na zróżnicowaniu kultury ludowej i mentalności W IV –VI w. dorzecze Dniepru, zamieszkiwali → Antowie (→ Słowianie), zaś we wczesnym średniowieczu liczne słowiańskie plemiona (m.in. Wołynianie, Drewlanie, Polanie, Tywercy, Ulicze, Chorwaci). W wyniku zjednoczenia plemion wschodniosłowiańskich w IX powstało pierwsze państwo – Ruś Kijowska. W XII w. rozpadła się ona jednak na księstwa dzielnicowe, z których największą rolę odgrywała na płd. Ruś Halicka (Halicko -Wołyńska), a na płn. Ruś Włodzimiersko -Suzdalska. Jednoczyły one większość ziem ukraińskich. Od XIII w. popadły jednak w zależność od Złotej Ordy (→ Tatarzy), do której włączono część obszarów stepowych. W XIV i XV w. na obszarze Rusi Włodzimierskiej wpływy zyskali książęta moskiewscy i zaczęli formować tam zalążek państwowości rosyjskiej (→ Rosjanie). Natomiast pozostałe ziemie ukraińskie, wyzwolone spod jarzma mongolskiego przez wojska litewskie, włączone zostały do Litwy i Polski (część Księstwa Halicko -Wołyńskiego). Pozostałe ob szary uwolnione od Tatarów, tzw. Dzikie Pola, stały się miejscem osiedlania się różnych grup ludności, także zbiegostwa chłopów z Rzeczpospolitej a później z Księstwa Moskiewskiego. W XV –XVI w. w ten sposób uformowało się kozactwo. To właśnie → Kozacy stanowili zaczątek tworzenia odrębności etniczno-kulturowej, dając podłoże ukraińskiej świadomości narodowej. W 1569 r. Unia Lubelska wcieliła ziemie ukraińskie do Korony. Tworzenie latyfundiów magnackich ograniczających wolność chłopów i Kozaków powodowało niezadowolenie i wzniecało powstania kozackie przeciw Rzeczpospolitej. Największe z nich, pod wodzą B. Chmielnickiego, miało szanse stać się batalią o Ukrainę. Jednak nietrafne sojusze (z Tatarami i z Moskwą) pogrzebało te szanse. Ukraina została podzielona wzdłuż Dniepru między Rzeczpospolitą a Rosję. W polskiej części zniesiono kozactwo, przywrócono Unię Brzeską (unici), a opór krwawo tłumiono. W części rosyjskiej z kolei zlikwidowano Unię Brzeską, a metropolię kijowską podporządkowano cerkwi moskiewskiej. Stopniowo ograniczano władzę hetmanów kozackich, aż w 1775 r. zlikwidowano tzw. Sicz, a w 1783 r. ziemie ukraińskie włączono do Rosji. Po rozbiorach Polski większość ziem ukraińskich znalazła się w obrębie Rosji. Ruś Czerwona, Bukowina i Ruś Podkarpacka przypadły w udziale Austrii. Na obszarach wiejskich dominowała ludność ukraińska, zaś w miastach zróżnicowanie etniczne ludności było większe. Na przełomie XIX i XX w. Ukraina była niejednolita pod względem gospodarczym i społecznym. W dobrze rozwiniętej gospodarczo Galicji Wsch. (Ukraina zach.) poczucie tożsamości narodowej było dobrze rozwinięte (antagonizmy z Polakami), natomiast na typowo rolniczym pograniczu z Rosją taka świadomość nie została rozbudzona. Jeszcze inaczej procesy te przebiegały w intensywnie uprzemysławianym Zagłębiu Donieckim o wieloetnicznej ludności. Władze rosyjskie prowadziły na Ukrainie akcję kolonizacyjną polegającą na przesiedlaniu U. do innych części imperium (Kazachstan, Azja środk.) a osiedlaniu na ich miejscu Rosjan. Prowadziły także intensywną rusyfikację. Od początku XX w. następowało budzenie się świadomości narodowej, powstawały ruchy polityczne i organizacje paramilitarne – głównie w zach. Ukrainie, np. formacja Strzelców Siczowych w czasie I wojny światowej. W wyniku rewolucji lutowej 1917 r. powstała Centralna Rada Ukrainy, która zaczęła tworzyć ukraińską administrację. Po rewolucji październikowej proklamowano powstanie Ukraińskiej Republiki Ludowej. W listopadzie 1918 r. Armia Czerwona wkroczyła na Ukrainę i w 1919 r. proklamowano Ukraińską Socjalistyczną Republikę Radziecką. W wyniku I wojny światowej, wojny z Polską (1918–1919) oraz decyzji władz sowieckich, poza Ukrainą znalazły się ziemie: Galicja Wsch. i część Wołynia (Polska), Ruś Podkarpacka (Czechosłowacja, później Węgry), płn. Bukowina i Besarabia (Rumunia), Krym, okręg taganroski, gubernia woroneska i ziemie kozackie (Rosyjska Federacyjna Republika Radziecka). W 1922 r. Ukraina, wraz z innymi republikami, weszła w skład ZSRR. Przez kilka lat władze radzieckie prowadziły ukrainizację, unarodowienie administracji państwowej i kultury, co przy upowszechnieniu oświaty miało służyć indoktrynacji i szerzeniu idei komunizmu. Prowadzono też walkę z religią i duchowieństwem (zamykanie kościołów i cerkwi, konfiskata mienia kościelnego). W 1928 r. rozpoczęło się intensywne uprzemysłowienie, zwłaszcza rozwój przemysłu zbrojeniowego, oraz kolektywizacja rolnictwa. Kolektywizacja ta wywołała opór chłopów, który złamano potęgując konsekwencje nieurodzaju i wywołując klęskę głodu (1931–1933). Z głodu zmarło ok. 10 mln U. Wymierały całe wsie, które potem zasiedlano Rosjanami. Od 1929 r. nastąpiła ponowna, bardzo intensywna rusyfikacja, połączona z niszczeniem zabytków, eksterminacją duchowieństwa oraz czystkami etnicznymi (1935–1938). Na początku II wojny światowej na mocy porozumienia Ribbentrop -Mołotow Galicję Wsch. oderwano od Polski i włączono do Ukraińskiej SRR, czyli tym samym do ZSRR. Po wojnie do Ukrainy przyłączono Ruś Podkarpacką. W czasie II wojny światowej odżyły nadzieje niepodległościowe, gdyż liczono na protekcję Niemiec hitlerowskich w tworzeniu ukraińskiej państwowości. W związku z tym w zach. części Ukrainy powstała Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (frakcje banderowców i melnykowców), które prowadziły terror (rzezie ludności polskiej w Galicji Wsch. i na Wołyniu). W 1941 r. powstała Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), w której duży udział zyskali banderowcy. UPA prowadziła walkę zarówno z Niemcami, jak i z Polakami oraz z komunistami. Natomiast w 1943 r. powstała ukraińska Dywizja SS Galicja (melnykowcy, własowcy), która rok później połączyła się z UPA. Niemcy nie zamierzali jednak pomagać w utworzeniu niepodległej Ukrainy. Założyli własną administrację państwową z rozbudowanym aparatem represyjnym, skierowanym głównie przeciw ukraińskim Żydom. Po zakończeniu II wojny światowej władze sowieckie kierowały do obozów koncentracyjnych bądź deportowały w głąb Rosji ok. 0,5 mln U. powracających z niemieckiej niewoli, z robót przymusowych (tak działo się zresztą w całym ZSRR). Prześladowania objęły także ukraińskich działaczy niepodległościowych. Nasilono rusyfikację. W latach 50. skierowano 100 tys. U. (głównie inteligencji) do zagospodarowywania Syberii. Intensywnie eksterminowana opozycja jednak przetrwała. Przetrwał także Kościół unicki i katolicki. Rozbrat z Rosją U. wzięli po katastrofie elektrowni atomowej w Czarnobylu, gdy władze centralne zatajały przed ludnością prawdę o zagrożeniu, a wręcz zachęcały do udziału w pochodach 1 -majowych (katastrofa zdarzyła się w kwietniu 1986 r.). Powstawało coraz więcej opozycyjnych organizacji niepodległościowych (m.in. powracano do tradycji Strzelców Siczowych). Następowało odradzanie autokefalicznej Cerkwii Ukraińskiej, Kościołów unickiego i katolickiego. Od 1989 r. powstawały ruchy i partie narodowe. Po rozpadzie ZSRR w 1991 r. proklamowano pełną suwerenność Ukrainy, którą potwierdziło powszechne referendum.

Czym jest Ukraińcy znaczenie w Słownik geografia U .