Definicja Lamaizm

Co to znaczy LAMAIZM: tybetańska odmiana buddyzmu, będąca połączeniem dwóch jego nurtów: → mahajany i wadźrajany (mantrajany) i wcześniejszej religii → Tybetańczyków (bon). W buddyzmie tybetańskim szczególną rolę odgrywają lamowie (lama a więc mistrz, guru, nauczyciel). Lama nie tylko kształci duchownych, lecz zajmuje się także potrzebami (religijnymi, kulturowymi, zdrowotnymi) wszystkich wyznawców. Zwierzchnikiem buddyzmu tybetańskiego jest → dalajlama. Kluczowym celem buddysty jest wyrwanie się z kołowrotu wcieleń i osiągnięcie stanu nirwany. W mahajanie te starania wiernych wspierają bodhisattwowie, a więc święte istoty, które już osiągnęły stan „przebudzenia”, lecz z miłosierdzia pomagają wszelkiemu istnieniu w drodze do osiągnięcia nirwany. W najwyższym stopniu czczonym z bodhisattwów jest Awalokiteśwara. Dalajlamów uważane jest za wcielenia tego bodhisattwy. W panteonie lamajskim powyżej klasą bodhisattwów występuje jeszcze 6 klas buddów. Ponadto występują niższe rangą bóstwa opiekuńcze, bóstwa będące obrońcami religii, bóstwa miejscowe i buddyjscy święci. Mnisi mogą osiągać stan nirwany, a więc wyzwolenia z kołowrotu wcieleń, już pośrodku jednego życia (przez medytacje, poznawanie edukacji Buddy, a również uprawianie różnych praktyk, na przykład jogi). Zwyczajni wyznawcy buddyzmu stan ten mogą osiągnąć przez gromadzenie dobrych uczynków i unikanie złych (prawo karmana), co wymaga przejścia poprzez sporo wcieleń. Buddyzm pojawił się w Tybecie w VII w. i upowszechniany był poprzez rodzinę królewską a jego stolicą stała się Lhasa. Pierwszy zakon buddyjski powstał w VIII w. Wówczas także dokonano przekładu literatury buddyjskiej na język tybetański. Drugi faza rozwoju buddyzmu w Tybecie zaczął się w X w. i polegał na intensywnej pracy misyjnej wielu znanych indyjskich nauczycieli tej religii. Etapowo pojawiały się różnice pomiędzy wieloma szkołami buddyjskimi. Prowadzone w klasztorach dogłębne studia nad buddyzmem, zaowocowały kodyfikacją tybetańskiego kanonu buddyjskiego (Kandżur) w XVI w. Poszczególne klasztory posiadały spore znaczenie w życiu religijnym i społecznym, a wybrane z nich odgrywały istotną rolę polityczną. W XV w. pojawiła się szkoła tak zwany Żółte Czapki, która zapanowała nie tylko w Tybecie, lecz i w Mongolii. Jej założyciel Cong -k’a -pa postulował powrót do szablonowych cnót buddyzmu: ubóstwa, celibatu, surowej reguły zakonnej, wykształcenia teologicznego. Błyskawiczny postęp klasztorów tej szkoły spowodował, że jego duchowi przywódcy (Dalajlama V) w XVII w. przejęli władzę świecką, utrzymując ją aż do poł. XX w. Chińska agresja na Tybet w 1959 r. i represyjna polityka względem l., prowadziła do osadzania mnichów w obozach pracy i zburzenia większości klasztorów. Wielu mnichów, w tym aktualny Dalajlama, opuściło Tybet i powiodło się do Indii